Meer eigenaarschap en cliëntgericht werken

Zelforganisatie

Veel organisaties zijn de laatste jaren overgestapt op zelforganisatie als besturingsvorm. Vaak vanuit de beste bedoelingen. Meer vrijheid en eigenaarschap was de belofte. Terug naar de bedoeling! Het valt in praktijk helaas vies tegen. Werkdruk, een verhoging in het ziekteverzuim en ontevreden cliënten en medewerkers. De vorm werd belangrijker dat het echte doel. Wij benaderen het anders: zelforganisatie is een ‘formule’ die je passend maakt aan het hoger gelegen doel.

Het probleem

Geïnspireerd door goede resultaten bij Buurtzorg hebben organisaties deze voorbeelden geprobeerd te kopiëren. Er worden managementlagen geschrapt en coaches ingezet om teams te ondersteunen. Helaas blijft het daar vaak bij. Zoiets komt natuurlijk niet vanzelf goed. Als de hele organisatie is ingesteld op een hiërarchische cultuur, betekent het aanpassen van de structuur niet dat het gedrag van medewerkers opeens verandert.

Wat maakt dat organisaties de laatste tijd steeds vaker terugkomen van zelfsturing of zelforganisatie? Zelforganisatie is te vaak tot doel verheven en de manier van invoering staat vaak haaks op de bedoeling er achter. We horen wel eens: we willen binnen één jaar een zelfsturende organisatie zijn! De vorm moet passen bij de organisatie. Het verandertraject moet passen bij de cultuur.

Hoe wij het aanpakken

What's in a name!

Zelforganisatie of zelfsturing werkt alleen als het ingebed is in de besturingsfilosofie van de organisatie. We beginnen bij visie op zelforganisatie.
Leiderschap

Situationeel leiderschap

Het tempo en de manier van invoering wordt bepaald door de aanwezige cultuur van situationeel leiderschap. Zelforganisatie begint bij het management team.

Randvoorwaarden op orde

Voor de start van implementatie in teams creëren we de juiste randvoorwaarden bij ondersteunende afdelingen en coaches.

Onze visie: zelforganisatie is eigenaarschap

Zelforganisatie gaat volgens ons om medewerkers die eigenaarschap voelen én nemen om maatwerk te leveren aan cliënten. En daar hoort vertrouwen en ruimte bij. Dat zij niet voor elke 5 euro naar hun manager moeten, maar het vertrouwen krijgen omdat zij precies weten wat de individuele cliënt nodig heeft. En dat zij daarin keuzes kunnen maken in nauwe afstemming met de cliënt, netwerk, hun team en alle andere belanghebbenden die erbij betrokken zijn.

De invoering van Zelforganisatie is niet een op zich staand project is. Het is geen ‘dingetje’ van zorgteams. Iedereen in de organisatie en vooral ook de cliënt en zijn/haar netwerk krijgen te maken met de gevolgen hiervan. En dat onderkennen en er vervolgens op handelen is cruciaal in de aanpak. Dat betekent een verandering in structuur en systemen, maar altijd een verandering in houding en gedrag. Vanuit eigenaarschap en verantwoordelijkheid voor de dagelijkse zorg die er geleverd wordt. Zelforganisatie invoeren doen we samen; mét medewerkers, mét leidinggevenden, mét ondersteunende diensten en vooral ook mét cliënten en hun netwerk.

Zelforganisatie begint bovenaan

Grote transities zoals de ‘invoering’ van zelforganisatie alleen integraal kunnen worden vormgegeven. Dus niet alleen aandacht voor de zorgteams, maar voor alle geledingen binnen de organisatie. Betrek mensen bij de verandering die het met zich meebrengt. Want voor iedereen verandert de insteek van het werken fundamenteel.

Het vraagt een ander soort leiderschap, niet alleen in het middenkader, maar juist ook vanuit de Raad van Bestuur en het MT. Vragen zoals: waarom willen we zelforganisatie invoeren? Wat is onze visie op de rol van een teamregisseur of teamcoach? Hoe loopt de lijnverantwoordelijkheid? Wat is de rol van de ondersteunende diensten? Dergelijke vragen zullen eerst fundamenteel doorgesproken worden voordat je kunt beginnen aan een ingrijpend verandertraject. Wij begeleiden deze gesprekken met respect voor de bestaande cultuur en de leiderschapsstijlen van de managers. Met duidelijke bedoelingen en kaders kun je het verandertraject beter aan.

Cultuurinterventie in plaats van structuurinterventie

Humanitas DMH (HDMH) veranderde de afgelopen jaren van een noodlijdende en verwaarloosde organisatie naar een gezond bedrijf met een eigen identiteit. Frank Wolterink vertelt in dit artikel over de manier waarop hij sturing gaf aan de verandering en de weerbarstigheid van dat proces.

Zelfstandige teams

Het verschil tussen zelfsturing en zelforganisatie?

Peter legt het graag uit

Een groot onderdeel van de transitie naar zelforganisatie betreft het bouwen aan sterke zelfstandige teams. Zowel in de directe zorg als in de ondersteuning. Teams die begrijpen waar het om draait in de zorg en die met passie en bevlogenheid weten wat de cliënt nodig heeft. Zelforganisatie is een logische stap in de ontwikkeling van een team naar zelfstandigheid en volwassenheid. Het begint allemaal met het nemen van eigenaarschap en verantwoordelijkheid. En dat doe je alleen als je van jezelf snapt wat je kunt en wilt en dat ook van je teamleden begrijpt en erkent! Wij weten mensen in hun kracht te zetten in een team middels interventies op persoonlijk en teamniveau. Daarbij werken wij vanuit drijfveren én talenten. Stap voor stap groeien in zelfsturing of zelforganisatie. Een teamscan, teamontwikkelmeter of barometer helpt teams om inzicht te hebben in de mate van zelfstandigheid. Met het hele team in gesprek over inhoudelijke-, organisatorische onderwerpen als teamsamenwerking maakt dat er eenzelfde beeld ontstaat van de toekomst.

Zelforganisatie: een teamdingetje

Een team is niet alleen zorgteam. Het slaat ook op de ondersteunende teams en zelfs op het management team. Zelforganisatie is dus ‘een teamdingetje’. Of niet? Lees het artikel.

Situationeel leiderschap

Wellicht de moeilijkste vraag bij zelforganisatie is de rol van de teamcoach of teamregisseur. Wat moet zij doen: coachen of leidinggeven? Valt zij zelf hiërarchisch onder een locatie- of gebiedsmanager? De praktijk is niet zwart-wit. Teams maken een ontwikkeling door en binnen die ontwikkeling horen verschillende vormen van ondersteuning en leiderschap. Soms valt een team terug in zijn ontwikkeling en is nabije aansturing nodig om het vertrouwen te herstellen. Een ander team redt zich prima en daar volstaat coaching. Dit vraagt om situationeel leiderschap en het aanvoelen wanneer je een team ‘los kan laten’ en wanneer je ‘er dichter op’ moet zitten. Met onze module over leiderschap bepalen we samen met het team en de zorgmanager wanneer je welke stijl kunt inzetten.
zelforganisatie Decido

Kunnen teamcoaches tegelijk coachen en sturen?

Merlijn geeft graag zijn visie hier op

Zelforganisatie vanuit de bedoeling

De invoering van zelforganisatie is best complex. Vooral als je het als een project beschouwt. Hoe pak je het aan? Als je aansluit bij de bedoeling, bouw je aan vertrouwen bij teams en versterk je hun zelfstandigheid. Lees er alles over in ons nieuwe eBook.

Ervaar het zelf

Staat jouw organisatie aan de vooravond van zelforganisatie of loopt het traject misschien niet zoals verwacht? Meld je aan voor een rondetafelsessie waarin we in gesprek gaan met meerdere zorgorganisaties die tegen (veelal) dezelfde problemen aanlopen. We delen ervaringen, leren van elkaar en gaan met een aantal concrete tools mee naar huis.

Onze trainingen en masterclasses worden zowel incompany gegeven als via open inschrijving. Ze duren een halve dag, meestal van 14:00 uur tot 18:00 uur. Aansluitend is er een borrel en kan je ervaringen delen en netwerken.

Zelforganisatie: één grote impasse!

Het gaat niet goed met de populariteit van zelfsturing. Olga verklaart waarom en biedt een perspectief hoe het wel zou kunnen werken! Lees haar blog.

Waar zijn we actief?

Zorg & Welzijn

Eigen regie bij cliënten en medewerkers versterken. Samenwerking en innovatie stimuleren om tot betere zorg te komen.

gemeenten

Gemeenten & Provincies

Duidelijke service aan burgers. Zinvolle investering in lokale projecten. Samenwerking met partners in de regio.

Toezicht & Onderzoek

Verbeteren van gewenst maatschappelijk gedrag. Transparante besteding van middelen. Innovaties die er toe doen.

Met andere organisaties sparren over hun ervaringen? Wij organiseren regelmatig kennissessies. Schrijf je in

Andere diensten

Zelforganisatie gaat over een andere manier van besturen van teams. Het moet aansluiten bij missie, visie en strategie. Lees hoe wij u helpen met de juiste richting en grip houden op zelfsturing.

Bepaal de juiste richting

Een verandering heeft een duidelijk verhaal nodig. Zelforganisatie staat niet op zich. Het start vanuit het hogere doel van de organisatie en biedt een inspirerende visie waar we gezamenlijk voor gaan. En een duidelijke strategie hoe daar te komen. En hoe zelforganisatie daar een rol in kan spelen.

Grip op de verandering

Een organisatie in beweging kan ook uit de bocht vliegen als je niet oppast met zelforganisatie. Sturen op operationele resultaten en sturen op de verandering zijn twee kanten van dezelfde medaille. Wij begeleiden organisaties met grip houden op zowel de dagelijkse activiteiten als de ingezette verandering naar zelforganisatie. 

Even sparren?

Wilt u eens verkennen hoe wij u kunnen helpen met zelforganisatie? Dat kan tijdens een kopje koffie of via een virtueel gesprek. We denken graag met u mee. Neem vrijblijvend contact op met Olga Sprong of Peter Sijtsma.

Peter Sijtsma